مرکز مشاوره آنلاین

بخش مشاوره آنلاین پورتال به منظور طرح سوالات راه اندازی شده است. شما میتوانید سوالات خود را در زمینه های مختلف ازجمله مذهبی، خانوادگی و غیره... مطرح کرده و توسط متخصص بررسی و به آنها پاسخ داده می شوند.
برای طرح سوال یا مشاهده ی سوالات دیگران، وارد بخش مشاوره آنلاین شوید.

مشاوره آنلاین

آب و هوا
1397/07/04 تعداد بازدید: 257
print
یادی از یدالله صمدی

 دو روز است که از فوت «یدالله صمدی» گذشته و دلم گرفت و سوخت که نتوانستم دو خطی درباره اش بنویسم و تسلیتی بگویم. یدالله صمدی را همان دهه شصت و در سن کودکی با تماشای فیلم هایش در تلویزیون شناختم. «مردی که زیاد می دانست» را تلویزیون چندین بار پخش کرده بود و قصه طنزآمیز مردی با قابلیت معجزه آسای خبردار شدن از آینده با خواندن روزنامه ای جادویی و به تدریج به خود غره شدن و از دست دادن قدرت و آرزوهایش و دوباره بازگشت به زندگی معمولی اولیه اش مرا در آن سال ها به فکر وا می داشت. سرنوشت شخصیت اول این فیلم با بازی عنایت شفیعی و بی کفایتی و حرص و طمعی که اقبال را از کف او پراند، سال ها بعد در نسخه های عبوسی همچون «بید مجنون» مجید مجیدی یا مجموعه کمدی تلخی مثل «کت جادویی» محمدحسین لطیفی تکرار شد. این مضمون اقبالی که موجب دردسر می شود حتی همان سال ها در «زرد قناری» رخشان بنی اعتماد و «جایزه» علیرضا داوودنژاد و شاید کلی فیلم دیگر هم قابل ردیابی بود. به هرحال صمدی یکسال بعد از نخستین فیلمش، «اتوبوس» را با فیلمنامه ای از «داریوش فرهنگ» کارگردانی و به نمایش درآورد. اتوبوس هم باز کمدی تلخی بود درباره بالادهی و پایین دهی های یک روستا که رقابت و کینه بین این دو دسته و از طرفی دیگر سودجویی کدخدا این دو جماعت را به جان هم می انداخت و خب به همین دلیل هر کدامشان اتوبوسی می خریدند و آخرش دوباره همه آرزوهایشان بر باد می رفت به نوعی. آن سال ها دعواها و چشم همچشمی ها و پویایی فیلم و بازی زنده یاد «هادی اسلامی» و کلا جوش و خروش آن برایم جذاب بود و هربار که تلویزیون آن را پخش می کرد می نشستم به تماشای آن. سال ها بعد فهمیدم که قصه اصلی فیلم از آن «محمود دولت آبادی» بوده است که اجازه ندادند اسمش در عنوان بندی بیابد. از آن طرف فیلمنامه دیگری هم به اسم «پرونده قدیمی پیرآباد» با شباهت های فراوان با اتوبوس از «بهرام بیضایی» منتشر شد که بعدها «رفیع پیتز» بر اساس آن «فصل پنجم» را ساخت و خیلی مشخص نشد این میان بین بیضایی و فرهنگ و دولت آبادی دقیقا چه رخ داده است با وجود اینکه به نظر می رسید بیضایی حتی طرحی به اسم اتوبوس داشته که به سال ۱۳۶۰ بر می گردد.

 
صمدی بعد از اتوبوس، «ایستگاه» را ساخت درباره بمب گذاری ایستگاه مرکزی راه آهن با بازی «پرویز پورحسینی» و «گلچهره سجادیه». فیلمی هیجان انگیز و سرپا و به تعبیری یک تریلر روانشناختی ایرانی که در آن سال ها در کنار چند فیلم دیگر با موضوع عملیات تروریستی مثل «تعقیب سایه ها» (علی شاه حاتمی)، «مجنون» (رسول ملاقلی پور) و «پرواز پنجم ژوئن» (علیرضا سمیع آذر) تماشاگر را خوب سرگرم می کرد. چهره خاص پورحسینی که در دوران میانسالی ترکیبی از اضطراب و نوعی خباثت را در خود داشت بدجوری کابوس گونه می نمود و در کنار حضورش در «طلسم» (داریوش فرهنگ) هربار که در قابی از فیلم ظاهر می شد مرا حسابی مشوش می کرد.
 
 
اولین فیلمی که از یدالله صمدی روی پرده سینما دیدم «ساوالان» بود. یادم است در برنامه های ویژه جشنواره فیلم فجر یک نما دیده بودم از توپی که از بالای پشت بام کاهگلی یک خانه روستایی شلیک و وسط یک حوض پر آب منفجر می شد و همین باعث شده بود شوق تماشای فیلم را داشته باشم. پدرم را مجبور کردم که با من به تماشای فیلم بیاید و آن را در سینما آفریقا ظهر جمعه دیدیم. فکر کنم برای اولین بار تصویر نوازندگان عاشیق را در این فیلم دیدم. از آن فیلم چهره «مجید مظفری» و آن پوستین سفید روی تنش به یادم مانده و «فردوس کاویانی» که او را در آغوش می گرفت و همان صحنه های نبرد و کلا سرگرم شدن با قصه ای که خارج از تهران می گذشت و از آذربایجان و افسانه ای فولکور بود و در این سن برای من یادآور «یوجیمبو» کوروساواست و سرگرمت می کرد و همان توپی که در حوض آب منفجر می شد و البته موسیقی «فرهاد فخرالدینی».
 
 
«آپارتمان شماره سیزده» جزو اولین فیلم هایی بود که اجازه یافتم تنها به سینما بروم برای تماشایش. تنهای تنها که نه البته. فیلم را با «محمد طباطبایی» (قدیمی ترین دوست زندگی ام که از کلاس اول دبستان با هم آشنا شدیم) در سینما آزادی دیدیم. با وجود اینکه پیشتر حس و حالی شبیه آن را در «اجاره نشین ها»ی داریوش مهرجویی تجربه کرده بودم، اما حسابی در برخی از لحظه هایش قهقهه زدیم مثل جایی که «علیرضا خمسه» مدام مشتری می آورد برای فروختن آپارتمانش و زنده یاد «جمشید اسماعیل خانی» با آن هیبت و صدای نخراشیده و پیژامه بر پا برای گرفتن گوسفند های فراری تلاش می کرد، یا آن مشتری که لای مراسم عروسی گیر کرده بود در پله ها و کل کل مهمان ها جنون آسا به نظر می رسید در آن شلوغی، یا «ابراهیم آبادی» دندانپزشک ارمنی با آن صندلی دندانپزشکی عهد بوق که مدام می گفت: «آنژکسیونه؟!» یا جایی که اسماعیل خانی و «سیروس گرجستانی» با هم کتک کاری کردند و «مرتضی ضرابی» لاغر اندام وصل شده بود به کمر اسماعیل خانی یا یکی دیگر و همانجا یکی زد توی گوش گرجستانی و موهای کم پشت او ریخت تو صورتش از شدت ضربه و از روی ناباوری گفت: «من قمرم!» و کتک کاری را دوباره از سر گرفتند. آپارتمان شماره سیزده یکی از آن فیلم های شلوغ و پلوغ و دیوانه واری بود که هرچه جلوتر آمدیم دیگر تکرار نشد در این سینمای ما و بعید است دیگر کسی جرات و حال و سرمایه ساختش را داشته باشد.
 
فیلم بعدی صمدی، «دو نفر و نصفی»، هم باز کمدی بود با حضور دو بازیگر مطرح آن سال ها یعنی علیرضا خمسه و «فرامز قریبیان» که استفاده از قریبیانی که شهره به بازی در فیلم های جدی و حادثه ای بود برای ایفای نقش در آن فیلم عجیب می نمود. یادم می آید که فیلم در گزارش های جشنواره مجله فیلم چندان با استقبال روبرو نشد و حس خاصی را ایجاد نکرد. فیلم را با پدر بزرگم در سینما استقلال دیدم و خاطرم است در همان سال ها حس کردم فیلم با کمدی های دیگری که تا آن زمان دیده بودم متفاوت است و الان می توانم از آن با عنوان طنز ملایم یاد بکنم (واژه ای که آن دوران نمی دانستم!) فیلمی که سخیف نبود و ملاحتی درش جاری بود. حالا که فکرش را می کنم معتقدم در کنار فیلم هایی مثل «همسر» (مهدی فخیم زاده) و سال ها بعد «صورتی» (فریدون جیرانی) می توانستند پیشنهاد های مناسبی باشند برای تنوع کمدی ها که متاسفانه مثل خیلی پیشنهادهای دیگر پی گیری نشدند.
 
آخرین فیلمی که از صمدی دیدم «دمرل» بود با بازی «علیرضا لرستانی» کشتی گیر. یک افسانه دیگر فولکور از آذربایجان که البته درش می شد نشانه هایی از مجموعه تلویزیونی «جنگجویان کوهستان» را هم دید. فیلم را شب هنگام با پدرم و احسان نوروزی و پدرش در سینما صحرا دیدیم در همان نمایش جشنواره ای اش و همگی ما به طرز عجیبی (طوری خودم الان باورم نمی شود) از تماشای آن خوشمان آمده بود و سرگرم شده بودیم و درگیر قصه آن.
 
بعد از دمرل دیگر هیچ فیلمی از یدالله صمدی ندیدم. سلیقه و توقع سینمایی ام تغییر کرده بود و نقدها و یادداشت های سینمایی هیچکدام مرا به تماشای فیلم های او ترغیب نمی کرد. یادم است یکبار یکی از منتقدان سینمای ایران در جایی برای تحقیر نوعی فیلمسازی سخیف از اسم او یاد برده بود. حال که به گذشته نگاه می کنم به خودم می گویم آن منتقد بی اندازه آدم نامنصف و بد عهد و بد دلی بوده است. صمدی عاشق قصه گویی بود و همچون جمعی از همنسلانش به سینما و تماشاگر ایمان داشت و سعی می کرد در حد خودش دست به تجربه هایی در گونه های مختلف سینمایی بزند. فیلم های او از پویایی برخوردار بودند که فکر می کنم برخی از آنها همچون ایستگاه و آپارتمان شماره سیزده یا حتی اتوبوس همین روزها همچنان تا انتها تماشاگر را به تعقیب قصه هایشان وادارند. خدایت بیامرزد، صمدی، یدالله که در آن سال های سخت با فیلم هایت ما را به سینما می کشاندی و سرگرم مان می کردی.
 
نویسنده: حامد صرافی
نظرات:

loader
© کلیه حقوق و محتوای این سایت متعلق به اداره کل تبلیغات استان گلستان می باشد .استفاده از مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت بلامانع است.
طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی توسط اینتک