مرکز مشاوره آنلاین

بخش مشاوره آنلاین پورتال به منظور طرح سوالات راه اندازی شده است. شما میتوانید سوالات خود را در زمینه های مختلف ازجمله مذهبی، خانوادگی و غیره... مطرح کرده و توسط متخصص بررسی و به آنها پاسخ داده می شوند.
برای طرح سوال یا مشاهده ی سوالات دیگران، وارد بخش مشاوره آنلاین شوید.

مشاوره آنلاین

آب و هوا
1397/10/03 تعداد بازدید: 51
print
راهکار برون رفت از بحران های طبیعی

ین روزها کلمه تاب آوری را از زبان مسوولان بسیار شنیده اید ولی جالب است بدانید اکثرا معنی آن را در اجرا نمی دانند و راهکار و پیشنهاد اجرایی برای آن ندارند واژه تاب آوری در فرهنگ لغت, توانایی بازیابی یا بهبود سریع, تغییر, شناوری و کشسانی و همچنین خاصیت فنری و ارتجاعی ترجمه شده است تاب آوری یکی از مهمترین مباحث تحقیق در زمینه رسیدن به پایداری است مفهوم تاب آوری به اشکال گوناگونی تعریف شده و حلقه های مفهومی متعددی از آن شکل گرفته است تاب آوری یعنی برگشت به گذشته یعنی درجه ای که سیستم قادر است خطرات را جذب و بتواند خودش را سازماندهی کند بر این مبنا, تاب آوری از جذب اختلالات و بازگشت به حالت قبلی و خودسازماندهی و افزایش ظرفیت یادگیری و سازگاری ترکیب شده است ریشه کلمه تاب آوری, کلمه لاتین Resilio به معنی حالت ارتجاعی داشتن است که در قرن17 میلادی نیز مورد استفاده قرار می گرفت

 
بوم شناسان برای نخستین بار مفهوم کلی آن را بیش از 30 سال پیش پذیرفتند. از آن زمان به بعد، این واژه برای بلایای کوتاه مدت و پدیده های بلندمدت مانند تغییر آب و هوا مورد استفاده قرارگرفت. تاب آوری در شاخه های مخلف علوم تعریف شده و کاربرد دارد . یکی از شاخه های تاب آوری، تاب آوری شهری است که در ایران کمتر به آن توجه شده است.
 
برای درک بهتر مفهوم تاب آوری، یک فنر را در نظر بگیرید که برای چند دقیقه توسط دو بازو از هر دو طرف کشیده می شود . هر چیزی در جهان مادی آستانه تحمل دارد و این فنر نیز به دلیل نوع طراحی و جنس فلز مخصوص، آستانه تحمل خود را بالا برده است و به همین دلیل می تواند در مقابل این نیرو مقاومت کند و پس از اینکه فنر توسط این دو بازو رها شود، به حالت اولیه خود باز می گردد. ما باید شهرهای خود را به گونه ای طراحی و برنامه ریزی کنیم که بتواند پس از نیروی زلزله چند دقیقه ای، در کمترین زمان ممکن و با کمترین دخالت انسانی، به حالت اولیه خود قبل از زلزله باز گردد. از آنجایی که شهروندان در هنگام زلزله بسیار آشفته و به فکر نجات خود و خانواده های خود هستند، این نوع طراحی و برنامه ریزی کالبد شهر های ما است که می تواند منجر به آسیب کمتر شود و مسیر بازگشت به حالت اولیه را برای ما فراهم کند.
 
تاب آور کردن شهرها نیاز به متخصصین نخبه و ایده پرداز دارد تا بتوانند ایده های اجرایی و با جزئیات کامل را در تمام مراحل چهارگانه چرخه تاب آوری، مطرح و اجرا کنند .این مراحل عبارتند از مرحله کاهش، آمادگی، واکنش و مرحله بازیابی.
 
مرحله کاهش: در این مرحله فعالیت هایی برای حذف کردن یا کاهش آثار بحران و کاهش آثار سوء زلزله انجام می شود.در این مرحله فرض بر این است که هنوز زلزله ای اتفاق نیافتاده است.مدیران شهری باید بدانند چه اقداماتی را در این مرحله برای کاهش آثار زلزله باید انجام دهند.
 
مرحله آمادگی: فعالیت هایی که برای حفظ جان مردم و کاهش آسیب ها با آماده سازی مردم برای واکنش مناسب در مواقع ضروری انجام می گیرد.در این مرحله باید طراحی و برنامه ریزی ما به گونه ای باشد که آمادگی لازم را در هنگام وقوع زلزله داشته باشیم .
 
مرحله واکنش: این مرحله شامل فعالیت هایی است که در همان دقایق اولیه زلزله و چند روز پس از آن برای فراهم کردن کمک های ضروری به آسیب دیدگان حادثه و کاهش احتمال حوادث ثانویه و سرعت بخشیدن در عملیات بازیابی انجام می شود.
 
مرحله بازیابی: این مرحله شامل برنامه کمک های فردی و جمعی است که در طی هفته ها و ماه ها و سال های آینده برای سرعت بخشیدن در بازیابی جوامع فراهم می کند.
 
کلیه ابعاد آسیب پذیری در تمام این مراحل باید مورد بررسی قرار گیرد . ابعاد آسیب پذیری در بعد شهری عبارت اند از : بعد کالبدی، بعد اجتماعی، بعد زیست محیطی، بعد اقتصادی، بعد مدیریتی، بعد تاسیسات شهری، بعد تجهیزات شهری، بعد فرهنگی، بعد سیاسی، بعد فناوری و بعد نهادی.
 
برای مثال، در بعد کالبدی در «مرحله کاهش» باید به مواردی همچون، مقاوم سازی ساختمان ها،اصلاح دسترسی ها، عناصر الحاقی به نمای ساختمان ها، تبدیل زمین های بایر و متروک به فضا های باز و سبز و توجه به دانه بندی بافت شهری و مقاوم سازی ساختمان ها اشاره کرد.
 
در «مرحله آمادگی» باید به طراحی مکان های عمومی و فضاهای باز، طراحی کاربری های منعطف برای کمک به آسیب دیدگان، تخصیص سرانه مناسب به مراکز درمانی با شعاع دسترسی مناسب برای هر محله یا منطقه، بالابردن آگاهی مردم نسبت به نقاط و مناطق لرزه خیز و کاهش قیمت زمین و عدم خرید و فروش در این مناطق، استفاده از پنجره های کوچک با شیشه های کم اشاره کرد.
 
در «مرحله واکنش» می توان به مواردی همچون، جلوگیری از ورود مردم به ساختمان هایی که احتمال تخریب آنها پس لرزه وجود دارند و همچنین جلوگیری از ورود افراد به ساختمان های ویران شده اشاره کرد. مسدود شدن شبکه راه بعد حادثه که تلفات و خسارات را شدت می بخشد، عدم وجود جان پناه مناسب در مقابل فروریختن آوار و شیشه های ساختمان ها، وجود کوچه های باریک و تراکم زیاد ساختمان ها اشاره کرد.
 
همچنین ایجاد بیمارستان های صحرایی، بسته بودن درب مدارس و مساجد و کاربری های عمومی برای کمک به مردم، وجود مصالح ساختمانی سست و ناایمن در نمای ساختمان ها و ریزش آنها بر سر مردم، نبود راه های دسترسی متفاوت به بافت مرکزی محلات، وجود ساختمان های با نمای شیشه ای به خصوص ساختمان های جنوبی که پنجره ها در سمت کوچه قرار گرفته اند و ریزش آنها منجر به آسیب به افراد سالم خواهد شد از دیگر موارد در این زمینه است. علاوه براین، عدم وجود کاربری های منعطف و قابل باز استفاده در هنگام بحران، بررسی راه های فرار و خروج و تخلیه اضطراری که جایگزین سیستم شبکه ارتباطی آسیب دیده شود، تا عبور و مرور ماشین های امدادی و آمبولانس ها براحتی انجام گیرد، نبود یا کمبود فضای باز ایمن در محلات را می توان به موارد بالا اضافه کرد.
 
در «مرحله بازیابی» می توان به مواردی همچون، تخریب جاده ها و مسدود شدن راه ها برای کمک رسانی، ریزش ساختمان های سست، انتقال و اسکان افراد به مناطق اطراف محل زلزله، همراهی تمامی ارگان ها در ایجاد شرایط بهتر، ریزش نما و عناصر نصب شده و باقی مانده در نما، استفاده و جایگزینی مصالح ساختمانی بی کیفیت و ارزان اهدا شده، عدم تحقیقات درباره علل تخریب ساختمان ها و مشکلات فنی آن ها و جلوگیری از تکرار آن، عدم استفاده از تکنولوژی و راهکارهای جدید و ایمن در سازه های جدید بعد از حادثه، درخواست کمک از مهندسان سایر کشور های زلزله خیز موفق و معرفی نقشه های ضد زلزله واقعی به مردم و سازندگان، استفاده از فرصت پیش آمده برای باز طراحی فضا های شهری طبق اصول طراحی و برنامه ریزی شهری و منظر اشاره کرد.
 
متاسفانه اطلاع رسانی و آموزش شهروندان و حتی مدیران در مقابل زلزله، فقط به یک شرایط فرضی اشاره دارد، یعنی همه شهروندان را در خانه و کنار یک میز تصور می کند که در هنگام زلزله باید به زیر آن پناه ببرند یعنی فقط به مرحله واکنش اشاره می کند. در صورتی که مرحله واکنش، فقط یکی از مراحل چهارگانه است و شهروندان و حتی مسولان در سه مرحله دیگر هیچگونه آموزشی ندیده اند و هیچ سناریویی در ذهن ندارند. به همین علت، در زلزله سال گذشته تهران، مردم آسیبی ندیدند ولی ترافیک سراسر شهر را فراگرفته بود و خیلی از مردم تا صبح در ماشین های خود بسر بردند و هیچ مکانی برای اسکان آنها وجود نداشت. بسیاری نیز به دنبال شناسایی مکان های ایمن در محله خود بودند زیرا تا به حال به چنین چیزی فکر نکرده بودند .
 
مدیران شهری و مدیران بحران باید برای هر محله از شهر تهران سناریو هایی مخصوص به آن محله را به صورت داستان و یا فیلم تهیه کنند و همراه با جدولی مشابه آنچه توضیح داده شد به صورت مسابقه با جوایز ویژه، در اختیار مردم قرار دهند و از مردم بخواهند همراه با خانواده خود فیلم ها را مشاهده و سپس جداول را تکمیل کنند. در این جداول فرد باید برای هر چهار مرحله از قبل از زلزله تا بعد از آن ، ایده های خود را برای تمامی ابعاد کالبدی، اجتماعی و ... در جدول وارد کند و بدین شکل افراد مجبور به تفکر دقیق در تمامی مراحل می شوند . پس از برگزاری مسابقه، بهترین ایده ها و موارد در یک جدول کلی همراه با نقشه خروج اضطراری و مکان های ایمن محله آماده و چاپ می شود و در اختیار شرکت کنندگان و سایر افراد محله قرار می گیرد . بدین شکل ساکنان هر محله می توانند نقاط ایمن و نقاط آسیب پذیر محله خود را بهتر بشناسند و هنگام زلزله و حتی قبل از وقوع آن، شرایط را برای سناریوهای مختلف آماده کنند و از آنجایی که بودجه شهرداری ها محدود است، این روش باعث می شود خود ساکنان محلات، با بودجه شخصی خود اقدام به ایمن سازی محلات، کوچه ها و خانه های خود کنند و این روش، هزینه های جبران خسارت را در آینده بسیار کاهش می دهد .
 
عباس ریاضت رییس انجمن شهرسازی
 
گردآوری: آزاده کاری
نظرات:

loader
© کلیه حقوق و محتوای این سایت متعلق به اداره کل تبلیغات استان گلستان می باشد .استفاده از مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت بلامانع است.
طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی توسط اینتک